Sophie Cassagnes-Brouquet : Chevaleresses – Une chevalerie au féminin [parution]

CassagnesBrouquet_Chevaleresses[présentation de l’éditeur] Nourrie d’exemples, une interprétation renouvelée du rôle et de la place des femmes dans la société politique et militaire au Moyen Age. Non, les femmes ne furent pas toutes faibles et désarmées.

Les femmes, paraît-il, seraient partout et toujours porteuses d’un pacifisme marqué par une sainte horreur de la violence, tandis que la guerre serait une activité exclusivement masculine. Ce stéréotype a masqué, dans l’histoire du Moyen Âge, la présence de combattantes conscientes et actives. L’enquête débute avec l’apparition des premières cavalières de l’âge féodal et leur participation aux croisades, et se clôt avec la figure de Jeanne d’Arc, à la fois réelle et idéale. Des femmes, aristocrates pour l’essentiel, partagèrent l’idéal chevaleresque de l’époque, organisèrent des tournois, furent intégrées dans les ordres militaires de chevalerie. Dans la littérature, les chevaleresses prennent la forme de « belles guerrières », les Neuf Preuses de la légende. Ces guerrières de fantaisie trouvent un écho dans les authentiques exploits de certaines dames à qui les hommes n’ont guère à remontrer. Ainsi le Moyen Âge n’a pas été aussi « mâle » qu’on l’a pensé.

Agrégée et docteure en histoire et en histoire de l’art, Sophie Cassagnes-Brouquet enseigne l’histoire médiévale à l’université de Toulouse-Le Mirail. Elle a notamment publiéLa Passion du livre au Moyen Âge, Les Romans de la Table Ronde, premières images de l’univers arthurien et La Vie des femmes au Moyen Âge.

Source : Éditions Perrin

 L’ouvrage présenté dans Historiquement Show (#142)

Maria Thanopoulou : À la recherche de la mémoire des Femmes dans la Guerre – Notes méthodologiques

[Résumé] La recherche sur la mémoire des femmes dans la Seconde Guerre mondiale offre sur un champ riche et étendu qui doit être délimité. Avec, comme point de départ de notre réflexion, le cas de la Grèce, en mettant l’accent sur la recherche de la mémoire orale, nous abordons quelques questions méthodologiques qui pourraient servir à délimiter ce champ. Quel objectif sous-tend cette recherche et régit le fil conducteur de l’enquête orale ? Qu’est la « mémoire des femmes », quelles femmes en sont porteuses ? Qui interroger et comment ? Quel matériel mnémonique obtenons-nous à la suite d’une enquête orale ? Par ce type de questions, nous visons à montrer que la recherche sur la mémoire des femmes dans la guerre est un processus dynamique dont les traces sont vivement imprégnées du matériel recueilli au cours de l’enquête. Ainsi est-il impossible d’étudier le contenu de cette mémoire sans prendre en considération les conditions sociales, spatiales et temporelles qui en ont favorisé l’émergence et le recueil et ont influencé sa forme.

Lire la suite : Cahiers balkaniques

Référence papier

  • Maria Thanopoulou, « À la recherche de la mémoire des Femmes dans la Guerre », Cahiers balkaniques, 41 | -1, 221-228.

Référence électronique

  • Maria Thanopoulou, « À la recherche de la mémoire des Femmes dans la Guerre », Cahiers balkaniques [En ligne], 41 | 2013, mis en ligne le 16 mai 2013, consulté le 17 novembre 2013. URL : http://ceb.revues.org/3951 ; DOI : 10.4000/ceb.3951

Tấm lòng của một cựu thanh niên xung phong

Chị Lê Thị Bạn - Chủ tịch Hội cựu Thanh niên xung phong © 2013 Dong Khoi
Chị Lê Thị Bạn – Chủ tịch Hội cựu Thanh niên xung phong © 2013 Dong Khoi

Trong chiến tranh, chị từng bị địch bắt, đánh đập, tra khảo tưởng không thể sống được. Nhưng đòn roi không quật ngã được ý chí của một người phụ nữ kiên trung với cách mạng.

Cũng với ý chí ấy, hòa bình, chị tiếp tục làm hết sức mình để góp phần chăm lo cho đồng đội xưa – những người thanh niên xung phong (TNXP) năm ấy, dẫu rằng, bản thân chị cũng đang mang bệnh. Đó là chuyện của chị Lê Thị Bạn (Thanh Hồng) – Chủ tịch Hội Cựu TNXP huyện Ba Tri.

Ý chí vượt lên sợ hãi và nỗi đau!

Lùi về quá khứ, chị kể, năm 17 tuổi, chị đã tham gia làm du kích xã, sau 2 tháng thì được các chú cho vào tham gia TNXP, đó là thời điểm năm 1967. Chị tham gia ở đội TNXP Nguyễn Văn Tư 2, được tín nhiệm giữ vai trò Tiểu đội phó.

Dẫu quá khứ đã qua đi gần 4 thập kỷ, nhưng với chị cũng như những người đã từng tham gia kháng chiến thì những ký ức về một thời kháng chiến mãi mãi không thể nào quên. Bởi “không có chiến công nào là không gian khổ, không có chiến thắng nào mà không đổ công lao”. Theo dòng ký ức của chị, trong quá trình tham gia kháng chiến, ở vai trò TNXP, chị nhớ nhất về một trận đánh. Đó là trận mà TNXP tiếp đạn cho pháo binh ở Phước Long (Giồng Trôm). Khi ấy, đội từ điểm đóng quân ở Phong Nẫm (Giồng Trôm) phải hành quân đi bộ đến xã Phước Long, không chỉ hành quân đi bộ, mà các chị còn phải vác đạn trên vai hàng chục cây số. Phía trên trục lộ chính thì địch bắn pháo rền vang. Phía xa, Tiểu đội (12 người) của chị men theo đường ruộng (đi vào ban đêm) theo chân giao liên dẫn đường để đến điểm tiếp đạn cho bộ đội. Do lội ruộng vào ban đêm nên rất nhiều chị em trong đội đã bị đỉa đeo chân nhưng ai cũng “ém sợ”, để làm tròn nhiệm vụ.

Lire la suite : Dong Khoi online, 20/10/2013.

Tấm lòng Đại tướng với thanh niên xung phong

Với ông Nguyễn Anh Liên – Chủ tịch Hội Cựu Thanh niên xung phong (TNXP) Việt Nam Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là một Tổng tư lệnh kiệt xuất, một vị anh hùng trong lòng dân mà còn là một tri âm đồng điệu trong những giấc mơ đau đáu về những đồng đội TNXP.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp với TNXP
Đại tướng Võ Nguyên Giáp với TNXP

Lire la suite : Giao Thong Van Tai, 15/10/2013.

H-Diplo Roundtable XV-7 – Heather Marie Stur. Beyond Combat: Women and Gender in the Vietnam War Era

Stur_BeyondCombatHeather Marie Stur’s Beyond Combat: Women and Gender in the Vietnam War Era is a highly original and pioneering book, joining the recent work of Meredith Lair, Seth Jacobs, Kara Dixon Vuic, Andrew Huebner and others in making plain the permeability of boundaries between the American home front and the war zone. We have been long overdue for an ambitious account of gender and the Vietnam War, particularly one that pays attention not only to American women, but to Vietnamese women and GIs, too. Stur reminds us of the powerful hold that the John Wayne-style of American masculinity had on the whole nation during the Cold War, and that it of course extended to the combat zone; but more than that, Stur does well to demonstrate the challenge to – and breakdown of – that myth under the strain of day-to-day life in Vietnam.

The subtlety and ambition of Stur’s analysis draws overwhelming praise from the reviewers writing for this roundtable. On the whole, they like Stur’s use of a wide range of sources, her accessible prose, and her “compelling,” “insightful,” and “innovative” analysis. In general, they praise Stur’s skillful recovery of the ways in which, in Meredith Lair’s words, “Americans in the war zone embraced various ideas about gender that framed and justified the violence of the war itself,” and did much to determine the experiences of both American and Vietnamese women. In Stur’s examination of the Red Cross Supplemental Recreational Activities Overseas (SRAO), for example, “Donut Dollies” brought the complicated tensions of gender and race dynamics from the home front – where those dynamics were working themselves out in sometimes dramatic fashion – to the battle front. And as Kara Dixon Vuic notes in her review, the process worked in the other direction, too, when combat zone sensibilities challenged home front mores – as when women “who expected to serve cool drinks and engage in small talk” ran up against expectations of “soldiers who assumed the women had come to offer another kind of service.”

Read more on H-Diplo (pdf) : Roundtable-XV-7

Personal Website of the author : heatherstur

Expériences transnationales de la guerre